Rouw vraagt meer van jou

Herkenning alleen is nog geen rouw. Lezen over verlies is nog geen rouw. Rouw vraagt meer ruimte: tijd, aandacht en zorg. Rouw vraagt meer van jou, maar hoe doe je dat? En wat kan er gebeuren als je niet gezond rouwt?

Herkenning zoeken als je rouwt
Een verlies kan je diep raken en een grote impact op jezelf en je leven hebben. Je verandert door het verlies en de rouw en het kan gebeuren dat je jezelf niet meer herkent. Bijvoorbeeld wanneer je je gedachten en gevoelens niet meer herkent, je gedrag of wat je wilt. Misschien schrik je van de heftigheid van je emoties en reacties, misschien voel of denk je iets ‘wat niet hoort’ of ‘niet netjes’ is. Ook je interesses en behoeften kunnen veranderen.

Hierdoor gaan veel rouwenden op zoek naar herkenning. Ze vinden die in de ervaringen van andere mensen in rouw: op het internet, in boeken over verlies en rouw, in films en in lotgenotencontact. Deze herkenning wordt ervaren als een opluchting. In een groep met lotgenoten kan het bijna voelen als ‘thuis-komen’ omdat ze ook nog worden begrepen.

Het kan zijn dat je wilt vasthouden aan het gevoel van opluchting en thuis-komen. Maar herkenning alleen is nog geen rouw. Het blijven vasthouden aan deze gevoelens kan een valkuil zijn en de voortgang van je rouwproces belemmeren. Zie deze gevoelens als een stevige basis om verder te gaan met je rouw, om een volgende stap te zetten.
Het zoeken naar herkenning levert vaak ook inzichten in hoe andere mensen rouwen en hoe uniek zij reageren.

Rouwreacties
Een rouwreactie is een reactie die volgt op een rouwmoment. Een rouwmoment is een situatie waarin je met je verlies wordt geconfronteerd. Het kan gaan om een emotionele reactie, bijvoorbeeld verdriet voelen of boosheid. Het kan ook gaan om een lichamelijke reactie, bijvoorbeeld huilen of geen trek in eten hebben. Een rouwreactie vanuit het denken kan zijn dat er gepiekerd en gemaald wordt. Eenzaamheid voelen kan ook een rouwreactie zijn, net zoals moed of dankbaarheid. Een kaarsje aansteken, herdenkrituelen en opruimen zijn voorbeelden van rouwreacties vanuit het handelen.

Rouwreacties zijn gericht op het verlies of op het herstel. In de praktijk betekent dit dat er aandacht is voor het verlies én aandacht voor het dagelijks leven. Een gezonde rouwreactie ondersteunt je in het proces. Je ervaart dan rust en kracht en komt verder in dat proces. Ongezonde rouwreacties kosten energie, zijn vermoeiend en belemmeren de voortgang van het rouwproces. Het is dan ook zaak om aan ieder rouwmoment warme aandacht te geven. Het vraagt een actieve rouwhouding. 

Actief rouwen
Actief rouwen houdt in: zorgvuldig en diepgaand rouwen. Het betekent dat je aandacht geeft aan ieder rouwmoment doordat je de emoties van dat moment toegeeft en uit. Deze emoties lossen vervolgens op en komen niet meer terug. Door zo’n gezonde rouwreactie creëer je een helend rouwmoment en voortgang in het rouwproces. Je ervaart emotionele rouwmomenten én rust en ontspanning. Een actieve rouwhouding voorkomt de emotionele achtbaan.

Met zo’n actieve rouwhouding rouw je dag voor dag, stap voor stap. Zo wordt de rouw ook voorspelbaar doordat je het proces op natuurlijke wijze doorloopt. Je intuïtie ondersteunt een actief rouwproces. Door de inzet van creativiteit kun je het rouwproces ook activeren.

Rouwen op je eigen manier
Ieder mens doorloopt dezelfde stappen in het rouwproces. Binnen dat proces rouwt ieder mens op zijn eigen manier; heeft zijn eigen unieke rouwmomenten en rouwreacties. Rouw is dus een uniek proces. Als mensen bijvoorbeeld binnen een gezin, familie of werkomgeving rouwen om hetzelfde verlies, dan nog rouwt ieder mens op zijn unieke wijze. Rouw draait namelijk niet om het verlies, maar om de rouwende. En die is uniek.

Je eigen uniciteit toelaten in een rouwproces is dan ook zeer krachtig en helend. Voorbeelden hiervan zijn: iedere dag een kaarsje aansteken, je trouwfoto’s en/of je trouwjurk verbranden, je salarisstroken één voor één verscheuren, al je projecten in een album opnemen als je met pensioen gaat, in de trui van je lieverd rondlopen, bij iedere maaltijd een bord extra neerzetten, de marathon lopen, een ander kapsel laten knippen, nieuwe garderobe aanschaffen, je meubels iedere maand verschuiven, geld inzamelen voor bepaald onderzoek, een stichting met een specifiek doel oprichten, een boek schrijven, je huis te koop zetten, stamboomonderzoek, contact houden met een ex-collega, een halfjaar of langer op reis, elke voor jou nieuwe creatieve uiting, iedere vrijdag de kinderkamer stofzuigen, alle foto’s waar je samen op staat van de wand halen, nieuwe hobby starten, samen met je dementerende vader zijn levensverhaal opschrijven, alle spullen van je lieverd op Marktplaats verkopen en van de opbrengst …

Ooit las ik in een boekje over rouw het volgende rouwvoorbeeld. Twee ouders verloren hun kind en de vader maakte zich zorgen over zijn vrouw, de moeder. Zij ging namelijk iedere dag op het bed van haar kind liggen en huilde. De vader ging naar de huisarts en legde de situatie uit. Hij vroeg: ‘Dit is toch niet goed voor mijn vrouw? Wat moet ik doen?’. De huisarts zei: ‘Ga naast haar liggen.’ 

Goed voor jezelf zorgen
Een rouwproces kan zeer intensief zijn. Vanaf het begin kan het veel energie vragen. Tijdens het rouwproces wordt een enorm appèl gedaan op je concentratie, inschattingsvermogen, flexibiliteit, incasseringsvermogen, invoelend vermogen, je vooruitziende blik, je vermogen om (snel) beslissingen te nemen, je standvastigheid en je daadkracht. En dat alles ongetraind, zonder voorbeeld, stage of proefperiode, maar wel met een stekende pijn in je hart en een gat in je lijf en leven. Je gebruikt veel meer energie dan wanneer je je normale dagelijkse leven leidt. Het is dus extra belangrijk om goed voor jezelf te zorgen als je rouwt. In het zelfhulpboek Effectief Rouwen om Voluit te Leven is een apart hoofdstuk gewijd aan Zelfzorg+ als je rouwt. 

Een stagnerend rouwproces
Als je niet de aandacht en zorg geeft aan jezelf en je verlies kan je rouwproces stagneren. Je komt dan niet verder in je rouw. Als er gedurende ongeveer twee maanden geen voortgang is, kan daar sprake van zijn. Je kunt dit voelen als vastlopen, als vastzitten in de situatie en als wel verder willen, maar niet kunnen. Alsof iets je tegenhoudt of afremt. Je weet vaak zelf wel dat het niet meer stroomt, maar je bent in staat te overleven. Je blijft bijvoorbeeld huilen over hetzelfde stukje verlies of houdt hetzelfde zware gevoel. Je loopt voor je gevoel tegen een muur op en confronterende rouwmomenten blijven zich herhalen. In een stagnerend rouwproces komt er geen einde aan de rouw. Je kunt niet verder je leven, geen plannen maken voor de toekomst en geen dromen waarmaken.

Stappenplan voor een gezond rouwproces
Gezonde rouw vraagt dus tijd, aandacht en zorg. Voor je verlies, maar vooral voor jezelf. Neem voldoende (nacht) rust, geef aandacht aan ieder rouwmoment, zorg voor voldoende ontspanningsmomenten, huil zodra je die behoefte voelt en vraag zo nodig hulp. Het Stappenplan voor een gezond rouwproces helpt je en stimuleert je die ruimte te geven.

Alles wat ik weet over verlies en rouw deel ik graag. Ik wens dat deze blog je herkenning biedt en dat je weer verder kunt. Wil je je ervaringen met me delen? Stuur me gerust en vrijblijvend een berichtje: willy@effectiefrouwen.nl. Ik antwoord altijd!